แป้นถ่ายติดหน้าท้อง: อุปกรณ์รองรับของเสียสำหรับผู้มีทวารเทียม

แป้นถ่ายติดหน้าท้อง เป็นอุปกรณ์ทางการแพทย์ที่ใช้ร่วมกับถุงรองรับอุจจาระหรือปัสสาวะในผู้ที่มีการผ่าตัดเปิดทวารเทียม (Stoma) บริเวณหน้าท้อง ทำหน้าที่ยึดถุงให้แนบกับผิวหนังรอบปากทวาร ช่วยลดการรั่วซึมและปกป้องผิวหนังรอบข้าง บทความนี้สรุปข้อมูลครบถ้วนเกี่ยวกับประเภท วิธีเลือกใช้ การดูแล และข้อควรระวัง

แป้นถ่ายติดหน้าท้องคืออะไร และทำหน้าที่อย่างไร

แป้นถ่ายติดหน้าท้อง (Ostomy Skin Barrier / Flange) คือแผ่นกาวทางการแพทย์ที่ติดรอบปากทวารเทียม ทำหน้าที่เป็นฐานยึดถุงรองรับของเสีย

หน้าที่หลัก ได้แก่

• ยึดถุงให้แนบกับผิวหนัง

• ลดการรั่วซึมของของเสีย

• ปกป้องผิวหนังรอบทวารจากการระคายเคือง

• เพิ่มความมั่นใจในการใช้ชีวิตประจำวัน

 ประเภทของแป้นถ่ายติดหน้าท้อง

ระบบชิ้นเดียว (One-Piece System)

• แป้นและถุงติดกัน

• เปลี่ยนพร้อมกันทั้งชุด

• เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการความสะดวก

ระบบสองชิ้น (Two-Piece System)

• แป้นและถุงแยกกัน

• สามารถเปลี่ยนเฉพาะถุงได้

• ลดการลอกแป้นบ่อยครั้ง

แบบตัดรูเอง (Cut-to-Fit)

• ผู้ใช้ตัดขนาดให้พอดีกับปากทวาร

แบบสำเร็จรูป (Pre-Cut)

• มีขนาดกำหนดไว้ล่วงหน้า

วิธีเลือกแป้นถ่ายให้เหมาะสม

• วัดขนาดปากทวารให้พอดี

• เลือกชนิดที่เหมาะกับลักษณะผิวหนัง

• พิจารณาความยืดหยุ่นของแป้น

• เลือกระบบชิ้นเดียวหรือสองชิ้นตามความสะดวก

วิธีดูแลและเปลี่ยนแป้นถ่าย

• ล้างมือก่อนเปลี่ยนอุปกรณ์

• ทำความสะอาดผิวหนังรอบทวารด้วยน้ำสะอาด

• ซับให้แห้งก่อนติดแป้นใหม่

• ตรวจสอบให้แนบสนิททุกด้าน

• เปลี่ยนตามระยะเวลาที่เหมาะสมหรือเมื่อพบการรั่วซึม

อาหารสำหรับผู้มีทวารเทียม

การเลือกรับประทานอาหารมีผลต่อปริมาณ กลิ่น และลักษณะของของเสีย ผู้มีทวารเทียมควรสังเกตการตอบสนองของร่างกายต่ออาหารแต่ละชนิด

แนวทางทั่วไป ได้แก่

• รับประทานอาหารให้ครบหมู่และหลากหลาย

• เคี้ยวอาหารให้ละเอียดเพื่อลดการอุดตัน

• ดื่มน้ำให้เพียงพอ โดยเฉพาะผู้ที่มีลำไส้บางส่วนถูกตัดออก

• หลีกเลี่ยงอาหารที่อาจทำให้เกิดแก๊สหรือกลิ่นมาก หากพบว่ารบกวนการใช้ชีวิต

• ทดลองอาหารใหม่ทีละชนิดและสังเกตอาการ

ปัญหาที่พบบ่อยของทวารเทียม

แม้จะสามารถใช้ชีวิตประจำวันได้ตามปกติ แต่ผู้มีทวารเทียมอาจพบปัญหาบางประการ เช่น

• ผิวหนังรอบทวารระคายเคืองจากการรั่วซึม

• การรั่วของถุงหรือแป้นไม่แนบสนิท

• กลิ่นหรือแก๊สสะสมในถุง

• การอุดตันจากเศษอาหารบางชนิด

• ขนาดปากทวารเปลี่ยนแปลงในช่วงหลังผ่าตัด

หากพบความผิดปกติที่รุนแรงหรืออาการต่อเนื่อง ควรปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์

ข้อควรระวัง

• ไม่ติดแป้นบนผิวที่เปียกหรือมีแผล

• หากมีอาการคัน แดง หรือผิวหนังระคายเคือง ควรติดตามอาการ

• ไม่ใช้ผลิตภัณฑ์ที่หมดอายุ

• หลีกเลี่ยงการดึงลอกแรงเกินไป

สรุป

แป้นถ่ายติดหน้าท้องเป็นอุปกรณ์สำคัญสำหรับผู้ที่มีทวารเทียม ช่วยยึดถุงรองรับของเสียและปกป้องผิวหนังรอบปากทวาร การเลือกขนาดและประเภทที่เหมาะสม พร้อมดูแลความสะอาดอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยสนับสนุนการใช้งานในชีวิตประจำวันได้อย่างเหมาะสม

 

รายละเอียดสินค้าแป้นถ่ายติดหน้าท้อง 

• ✿ ถุงอุจจาระแบบชิ้นเดียว (แป้นติดกับถุง
• ✿ ถุงอุจจาระ ปลายเปิด ปิดด้วยลวด
• ✿ ตัดตามขนาดรูทวารเทียม ได้ตั้งแต่ 13-70 mm
• ✿ ใช้ประกอบกับถุงอุจจาระ เพื่อรองรับอุจจาระในผู้ป่วยที่มีทวารเทียม

คุณลักษณะเฉพาะ

✿ แป้นเป็นส่วนที่ปิดบนผิวหนังทำจากวัสดุที่ไม่ระคายเคืองผิวหนังโดยมีส่วนผสมจากธรรมชาติ ที่ไม่มีการผสมจากสารเคมีอื่นๆ

✿ แป้นมีขนาดรูเริ่มต้น 13 mm และตัดได้ถึงขนาด 45,60,70

✿ แป้นมีขอบสำหรับติดกับถุง 45,60,70 mm

✿ แป้นมีการยึดเกาะที่ 9 นาฬิกา และ 3 นาฬิกา

✿ มีระยะบอกการตัดที่ชัดเจน

✿ กาวของตัวแป้นทำมาจากสาร polyethylene ส่วนของฟิมล์ทำมาจากสาร polyester

รายละเอียดอื่นๆ 

1. ส่วนประกอบต่างๆของถุงอุจจาระถูกประกอบเข้าด้วยกันผ่านการใช้ความร้อน ความดัน และพลังงานไฟฟ้า
2. สินค้าทุกชิ้นได้รับการทดสอบตามมาตรฐาน BS7127 
3. ควรเก็บในพื้นที่แห้งและสะอาดโดยมีอุณหภูมิระหว่าง 0-27 องศาและความชื้นสัมพัทธ์ที่น้อยกว่า 80 เปอร์เซ็นต์
4. สินค้ามีอายุการใช้งาน 3 ปี

 

ถุงสำหรับถ่ายทางหน้าท้อง (Colostomy Bag)

     ถุงสำหรับถ่ายทางหน้าท้อง เป็นอุปกรณ์สำหรับรองรับสิ่งขับถ่ายทางทวารเทียม เช่น อุจจาระและปัสาวะ  ซึ่งควรเก็บกลิ่นได้ และป้องกันการเปรอะเปื้อน  การรั่วซึม  ทนทาน  น้ำหนักเบา  ใช้ง่าย  สะดวกสบาย  ประหยัดเงิน  มีสีทึบ และเหมาะสมกับอุจจาระที่ออกมาตามตำแหน่งของทวารใหม่

อุปกรณ์รองรับมี 2 แบบ ควรเลือกให้เหมาะกับตัวผู้ป่วย 

1. แบบชิ้นเดียว เป็นถุงรองรับสิ่งขับถ่ายที่มีลักษณะแป้นติดกับถุงถ่าย  ตัวถุงมี 2 ชนิด คือ ชนิดปลายปิดใช้ครั้งเดียวแล้วทิ้ง  และชนิดปลายเปิดสามารถเทระบายสิ่งขับถ่ายออกได้

2. แบบ 2 ชิ้น ประกอบด้วย  แป้นสำหรับติดกับผิวหนัง และถุงรองรับสิ่งขับถ่ายที่นำมาติดกับแป้น สามารถปลดถุงออกเปลี่ยนล้างได้ ตัวถุงมีทั้งชนิดปลายเปิดและชนิดปลายปิด

     การเลือกใช้ถุงรองรับสิ่งขับถ่าย ขึ้นอยู่กับความพอใจของผู้ป่วยและสถานะทางเศรษฐกิจของผู้ป่วย ถุงรองรับที่ดี ควรเก็บกลิ่นได้ ไม่ระคายเคืองผิวหนัง ป้องกันการ รั่วซึมทนทานและน้ำาหนักเบา ใช้ง่าย สะดวกสบาย ประหยัดเงิน มีสีทึบ และเหมาะสมกับอุจจาระที่ออกมาตามตำแหน่งของทวารใหม่ การเลือกใช้ ควรคำนึงถึงความสามารถในการใช้มือ ถ้ามือสั่น มองเห็น ไม่ชัดเจน ควรเลือกใช้ถุงชนิดชิ้นเดียว เพื่อสะดวกในการติดถุง นอกจากนี้ ความสามารถในการรับรู้จดจำก็เป็นอีกเรื่องที่ต้องพิจารณา เพราะถ้ามีขั้นตอนมากอาจจำไม่ได้

การเก็บรักษาอุปกรณ์ถุงสำหรับถ่ายทางหน้าท้อง 

        ควรเก็บให้เป็นที่ และหยิบใช้สะดวก หลีกเลี่ยงการเก็บในที่ที่มีแสงแดด และร้อนจัด เลี่ยง การเก็บไว้ในกระโปรงรถ ไม่ควรซื้ ออุปกรณ์มาเก็บไว้มากเกินไป เพราะเมื่อ ขนาดทวารใหม่ เล็กลง อาจต้องเปลี่ยนขนาด การถ่ายเทของเสีย ควรถ่ายเทอุจจาระ เมื่อมีปริมาณ 1/2 หรือ 1/3ของถุง เพื่อ ป้ องกันแป้ นหรือถุงหลุดจากการถ่วงน ้าหนักของของเสีย ถุงแบบช้ินเดียวปลำยเปิด ให้ผู้ป่ วยนั่งบนโถส้วมหรือเก้าอี้ แยกขา ออกปล่อยปลายถุงลงช่องระหว่างขาพร้อมทั้งเปิ ดปลายถุง เทลงในโถ ส้วมหรือภาชนะที่เตรียมรองรับไว้  เมื่อถ่ายเทของเสียออกแล้ว ใส่น ้าเข้าทางด้านปลายถุง ล้างอุจจาระให้ สะอาด และเช็ดด้วยกระดาษชำระให้สะอาดก่อนปิดถุงอีกครั้ง กรณีใช้ถุงระบบ 2 ช้ิน จะใช้วิธีเดียวกันก็ได้ หรือเปิ ดถุงออกจาก แป้ นรอง แล้วปล่อยของเสียลงในโถส้วม ทำความสะอาดถุงโดยการใช้ น ้าฉีดล้างจากด้านบนถุงลงไปจนสะอาด แล้วจึงปิ ดถุงไว้เช่นเดิม การท ำความสะอาดถุงรองรับสิ่งขับถ่าย ทำความสะอาดถุง ด้วยน ้ายาล้างจาน ครีมอาบน ้า หรือแชมพูสระผมจนสะอาด ผึ่งลมจนแห้ง แล้วจึงน ำมาใช้ใหม่ อุปกรณ์ที่ควรเตรียมไว้เวลาเปลี่ยนถุง คือ ถุงแบบ 2 ชิ้ น หรือชิ้ นเดียวชุดใหม่ กระดาษ หรือ ถุงใส่ถุงรองรับที่ใช้แล้ว แผ่นพลาสติกใส หรือแบบวัด เพื่อวัดขนาดทวารใหม่และปากกา ส าหรับลอกลายขนาดทวารใหม่ลงบนแผ่น plastic เพื่อทาบลง บนแป้นน้ำและกระดาษชำระ หรือสำลี สำหรับล้างทำความสะอาด กรรไกรปลายโค้งสำหรับตัดอุปกรณ์ที่ใช้ให้พอดีกับขนาดทวารใหม

ชนิดของถุงสำหรับถ่ายทางหน้าท้อง 

• ✿ ถุงปลายเปิด ใช้สำหรับของเสียที่เป็นน้ำ อุจจาระเหลว และมีปริมาณมาก เช่น ผู้ป่วยที่มี ileostomy หรือ transverse colostomy อาจเปลี่ยนถุงทุก 3 วัน หรือ มากกว่านั้นแล้วแต่ความจำเป็น ขึ้นอยู่กับอุปกรณ์ที่ใช้และผิวหนังรอบรูทวารเทียม อาจจะใช้ได้ทั้งอุปกรณ์ระบบชิ้นเดียวหรือ สองชิ้น
• ✿ ถุงปลายปิด ใช้สำหรับอุจจาระที่ค่อนข้างเป็นก้อน ใช้ได้ทั้งระบบชิ้นเดียวหรือสองชิ้นและเปลี่ยนถุงอย่างน้อยวันละครั้ง

ชนิดของอุปกรณ์รองรับของเสีย แบ่งออกดังนี้ 

1. 1. One – piece appliance (รูปที่ 4-3, 4-4) ลักษณะเป็นถุงชิ้นเดียว ใช้ปิดครอบบริเวณผิวหนังรอบช่องเปิดลำไส้ อาจจะเป็นถุงพลาสติกธรรมดา (simple plastic bag with adhesive tape) หรือแผ่นปิดผิวหนังที่มีสารป้องกันผิวหนัง (skin protection component)
2. 2. Two pieces appliance (รูปที่ 4-5, 4-6) ลักษณะเป็นอุปกรณ์ 2 ชิ้น คือ แป้นรอง/แผ่นรองที่ติดกับผิวหนัง (faceplate, base plate, abdominal flange, wafer flange) และถุง (pouch หรือ bag) แผ่นรองที่ติดกับผิวหนัง (faceplate, baseplate, abdominal flange, wafer flange) มีหน้าที่ 2 อย่าง คือ ด้านที่ติดกับผิวหนัง เป็นตัวป้องกันผิวหนังและอีกด้านหนึ่งใช้สำหรับปิดถุงรองรับของเสีย ถุงรองรับอุจจาระทั้งแบบชิ้นเดียวหรือสองชิ้น เมื่อนำมาใช้ควรตัดขนาดให้เหมาะสมกับช่องเปิดลำไส้

คุณสมบัติของถุง 

ถุงที่ดีควรมีลักษณะดังนี้

✿ ใช้ง่ายสะดวกสบาย ไม่ก่อให้เกิดเสียงเมื่อเคลื่อนไหว

✿ ถุงและแป้นควรทำด้วยวัสดุที่ยืดหยุ่นได้ สามารถโค้งงอได้ตามรูปร่างของร่างกายและที่สำคัญสามารถยืดหยุ่นได้เข้ากับผิวหนังหน้าท้องในรายที่มีผิวหนังมีแผลเป็นหรือรอยพับ

✿ สามารถเก็บกลิ่นได้ดี

✿ มีความทนทาน น้ำหนักเบา

✿ ไม่ทำให้เกิดความระคายเคืองต่อผิวหนัง

✿ เหมาะสมกับความสามารถในการใช้ของผู้ป่วย เช่น ในผู้สูงอายุ ผู้ที่มีปัญหาในการใช้มือ มีข้อจำกัดในการเคลื่อนไหวข้อมือ นิ้วข้อมือหรือผู้ที่มีปัญหาในเรื่องการมองเห็นควรใช้แบบชิ้นเดียว

✿ ราคาถูก ประหยัดเงิน ostomate สามารถเลือกใช้ตามฐานะเศรษฐกิจของตนเอง

ตัวถุง

✿ วัสดุของถุงด้านนอก ทำมาจากวัสดุที่มีความอ่อนนุ่ม ไม่ระคายเคืองผิวหน้าท้อง ไม่อุ้มน้ำ แห้งเร็ว

✿ วัสดุของถุงด้านใน มีคุณสมบัติป้องกันกลิ่น แรงกระแทก และลดเสียงเวลาเคลื่อนไหว

✿ ปากถุงกว้าง 70 mm. เพื่อความสะดวกและรวดเร็วในการเทอุจจาระและล้างได้สะอาด

✿ ปลายเปิดมีระบบปิดที่แน่นหนา ด้วยมีส่วนเล็กๆสำหรับใส่ลวดเพื่อพับขึ้น

✿ ตัวถุงมีตัวกรองกลิ่นที่ทำมาจากคาร์บอนสองชนิด ช่วยดูดซับกลิ่นและระบายแก๊สที่เกิดขึ้นภายในถุง

✿ ด้านหลังถุงใส ช่วยให้สะดวกต่อการสังเกต stoma