ถุงให้อาหาร: อุปกรณ์สำคัญสำหรับการให้อาหารทางสายอย่างต่อเนื่อง

ถุงให้อาหาร เป็นอุปกรณ์ที่ใช้บรรจุอาหารเหลวสำหรับให้ผ่านสายให้อาหารเข้าสู่ระบบทางเดินอาหาร เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่ไม่สามารถรับประทานทางปากได้เพียงพอ ผู้ป่วยติดเตียง หรือผู้ที่ต้องการควบคุมปริมาณสารอาหารอย่างแม่นยำ บทความนี้สรุปข้อมูลครบถ้วนเกี่ยวกับประเภท ประโยชน์ วิธีใช้งาน และข้อควรระวัง เพื่อให้เข้าใจการใช้งานอย่างเหมาะสม

ถุงให้อาหารคืออะไร และทำงานอย่างไร

ถุงให้อาหาร (Feeding Bag / Enteral Feeding Bag) คือถุงพลาสติกทางการแพทย์ที่ใช้บรรจุอาหารเหลวหรือสารอาหารสำหรับให้ผ่านสายให้อาหารเข้าสู่กระเพาะอาหารหรือลำไส้

หลักการทำงาน ได้แก่

• บรรจุอาหารเหลวในถุง

• แขวนถุงให้อยู่สูงกว่าระดับกระเพาะอาหาร

• อาหารไหลผ่านสายเข้าสู่ร่างกายด้วยแรงโน้มถ่วงหรือเครื่องควบคุมอัตราการไหล

ประเภทของถุงให้อาหาร

แบบใช้แรงโน้มถ่วง (Gravity Feeding Bag)

• ใช้แขวนและปล่อยให้อาหารไหลตามแรงโน้มถ่วง

• ปรับอัตราการไหลด้วยตัวหนีบสาย

แบบใช้กับเครื่องปั๊ม (Feeding Pump Bag)

• ใช้ร่วมกับเครื่องควบคุมการไหล

• ควบคุมปริมาณและความเร็วได้แม่นยำ

แบบใช้ครั้งเดียว

• สะดวก ลดขั้นตอนการทำความสะอาด

• เหมาะสำหรับการใช้งานในสถานพยาบาลหรือที่บ้าน

ประโยชน์ของถุงให้อาหาร

• ช่วยควบคุมปริมาณอาหารที่ให้ในแต่ละช่วงเวลา

• สนับสนุนการให้อาหารอย่างต่อเนื่องและสม่ำเสมอ

• เพิ่มความสะดวกในการดูแลผู้ป่วยติดเตียง

• ช่วยลดการปนเปื้อนเมื่อใช้งานอย่างถูกวิธี

• เหมาะสำหรับการดูแลทั้งในโรงพยาบาลและที่บ้าน

ใครบ้างที่เหมาะกับการใช้งาน

• ผู้ป่วยที่ต้องให้อาหารทางสาย

• ผู้ป่วยกลืนลำบาก

• ผู้ป่วยพักฟื้นหลังผ่าตัด

• ผู้ป่วยติดเตียง

วิธีใช้งานเบื้องต้น

• ล้างมือให้สะอาดก่อนเตรียมอาหาร

• ตรวจสอบความสะอาดของถุงและสาย

• เติมอาหารเหลวตามปริมาณที่กำหนด

• แขวนถุงในระดับที่เหมาะสม

• ปรับอัตราการไหลตามคำแนะนำ

• ล้างสายด้วยน้ำสะอาดหลังให้อาหารเสร็จ

ข้อควรระวัง

• ควรใช้อาหารเหลวตามคำแนะนำที่เหมาะสม

• ไม่ควรเก็บอาหารในถุงไว้นานเกินไป

• ตรวจสอบสายไม่ให้หักงอ

• สังเกตอาการผิดปกติ เช่น คลื่นไส้ ท้องอืด หรือสำลัก

การดูแลรักษา

• ใช้ถุงตามระยะเวลาที่กำหนด

• เก็บในที่แห้งและสะอาด

• ทิ้งอย่างถูกวิธีหลังใช้งาน (กรณีแบบใช้ครั้งเดียว)

สรุป

ถุงให้อาหารเป็นอุปกรณ์สำคัญสำหรับการให้อาหารทางสายอย่างต่อเนื่อง ช่วยควบคุมปริมาณและความสม่ำเสมอของสารอาหารที่ผู้ป่วยได้รับ การใช้งานควรอยู่ภายใต้การดูแลที่เหมาะสม พร้อมรักษาความสะอาดอย่างสม่ำเสมอเพื่อสนับสนุนการดูแลผู้ป่วยอย่างปลอดภัย

คุณสมบัติถุงใส่อาหาร 

✿ ตัวถุงใส่อาหารเหลวทำจากพลาสติก Polyethylene (PE) เคลือบด้วย Nylon

✿ มีความเหนียวเป็นพิเศษ 

✿ ทนต่ออุณหภูมิร้อน , เย็น และทนความร้อนได้ถึง 80 องศาเซลเซียส

✿ มีข้อต่อสำหรับบรรจุอาหารลงในถุงใส่อาหารเหลวพร้อมฝาปิด ทำจากพลาสติก LDPE

✿ ปลายถุงใส่อาหารเหลวมีข้อต่อทำจากพลาสติก LDPE สำหรับต่อสายให้อาหารได้ พร้อมฝาปิดป้องกันสิ่งปนเปื้อน

✿ มีรูเจาะตรงกลางสำหรับแขวนถุงอาหารกับสายน้ำเกลือและกรอกอาหาร

✿ มีขีดวัดปริมาณการบรรจุอาหารได้ 

วิธีการล้างถุงให้อาหาร 

1. ขึ้นแรก ต้องทำการเปิดจุกออกที่ส่วนหัวและท้ายของถุงให้อาหาร แล้วล้างด้วยน้ำสะอาดโดยล้างบริเวณจุกส่วนท้ายก่อนแล้วปิดให้สนิท จากนั้นนำน้ำสะอาดเข้าไปในถุงใส่อาหาร ผ่านทางจุกส่วนหัวแล้วปิดจุก จากนั้นเขย่าถุงให้ทั่ว เพื่อชำระล้างคราบอาหารที่อยู่ภายในถุงใส่อาหาร แล้วเปิดจุกส่วนท้ายเพื่อเทน้ำในถุงอาหารออก และทำซ้ำอีกครั้งหนึ่ง

2. จากนั้นนำน้ำร้อนมาลวกถุงใส่อาหาร โดยการใช้เหยือกใส่น้ำร้อน แล้วกรอกลงไปในถุงใส่อาหาร แล้วเทน้ำร้อนออกจากถุง ต่อมาเปิดจุกทั้งสองส่วนออก และนำจุกที่อยู่ส่วนหัว ให้อยู่ด้านล่างแล้วนำไปตาก หรืออาจะใช้วิธีปิดจุกทั้งสองข้างแล้วนำไปแช่ในตู้เย็นใต้ช่องแช่แข็ง โดยในตู้เย็นนั้นจะต้องไม่สกปรก จะต้องทำความสะอาดตู้เย็นเสียก่อน ก่อนนจะนำถุงอาหารเข้าไปแช่ เพื่อที่จะไม่ให้มีสารตกค้างหรือคราบสกปรกติดอยู่ที่ถุงใส่อาหาร

3. ต่อมาหากต้องการนำถุงอาหารที่ล้างทำความสะอาดแล้วมาใช้ ต้องทำการลวกน้ำร้อนอีกครั้งก่อนใช้งานทุกครั้ง โดยการกรอกน้ำร้อนลงไปในถุงใส่อาหาร แล้วเขย่า เทน้ำร้อนออกมาให้หมด หากมีน้ำขังอยู่ภายในทุกอาหารต้องรีดน้ำออก และการนำน้ำออกจากถุงใส่อาหาร ควรเปิดจุกส่วนหัวแล้วเทน้ำออก เพราะจุกส่วนท้าย เราจะใช้ต่อสายยางเพื่อให้อาหารแก่ผู้ป่วย

4. จากนั้นก็ใส่อาหารปั่นผสมที่เตรียมไว้ บรรจุลงในถุงใส่อาหารตามปริมาณที่นักโภชนาการได้กำหนดสัดส่วนไว้ เพื่อให้เพียงพอต่อความต้องการของผู้ป่วย และปิดจุกส่วนหัวแล้วนำไปให้ผู้ป่วย เห็นไหมว่าความสะอาดถือเป็นเรื่องที่สำคัญมาก ผู้ดูแลจะต้องใส่ใจเรื่องของความสะอาด ทำตามขั้นตอนเพื่อให้ผู้ป่วยได้รับอาหารอย่างปลอดภัย ไม่เกิดภาวะแทรกซ้อน

ผลดีที่ให้อาหารทางสายยาง 

• ʕᵔᴥᵔʔ อาการท้องเดิน อาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น อาหารไม่สะอาด เก็บอาหารไม่ได้อุณหภูมิ หรือห้อยถุงอาหารสูงเกินไป ทำให้อาหารไหลเร็ว หรืออาหารมีส่วนผสมของนม ทำให้ระบบการย่อยไม่ดี อาหารปั่นที่มีความหนืดเกินไปจะทำให้มีสารอาหารตกค้างตามสายยาง มีการดึงน้ำออกมาอยู่ในลำไส้มาก

ผลเสียที่ให้อาหารทางสายยาง 

• ʕᵔᴥᵔʔ ผู้สูงอายุได้อาหารครบถ้วนพร้อมคุณค่าทางอาหารครบ 5 หมู่ ได้จำนวนแครอรี่เพียงพอตามที่ร่างกายต้องการ ที่สำคัญอาหารเฉพาะโรค จะสามารถควบคุมภาวะโรคที่มีผลจากอาหารได้เป็นอย่างดี เช่น เบาหวานและไต

ถุงใส่อาหารปั่นผสม ใช้ซ้ำได้หรือไม่ ?

   การให้อาหารผู้ป่วยทางสายยาง ถือว่าเป็นเรื่องที่ต้องระมัดระวังมากเป็นพิเศษ ต้องทำโดยผู้เชี่ยวชาญที่มีประสบการณ์ เพราะการให้อาหารทางสายยางแก่ผู้ป่วย อาจจะเกิดอุปสรรคหรือข้อผิดพลาดได้เช่น ผู้ป่วยอาจจะมีการสำลักอาหาร ผู้ดูแลจะต้องรีบแก้ไขปัญหาให้เร็วที่สุด หากปล่อยไว้นาน อาจจะทำให้ผู้ป่วยได้รับอันตรายได้ นอกจากนี้ในเรื่องของเครื่องมือหรืออุปกรณ์ต่างๆที่จะต้องใช้ในการให้อาหารทางสายยางแก่ผู้ป่วย จะต้องมีการเตรียมให้ครบก่อนการให้อาหาร รวมไปถึงความสะอาดของอุปกรณ์ด้วย เครื่องมือหรืออุปกรณ์จะต้องนำไปลวกด้วยน้ำร้อนและต้องเช็ดให้แห้ง หากภาชนะที่ใช้บรรจุอาหารเกิดเปียก อาจจะทำให้อาหารเกิดบูดได้ เพราะ อาหารปั่นผสม โดยทั่วไปแล้วจะอยู่ได้นานที่สุดแค่ 24 ชั่วโมงเท่านั้น และยิ่งจะต้องให้อาหารผู้ป่วยโดยการแบ่งตามสัดส่วนแล้ว อาหารที่เหลือไว้ให้ในครั้งต่อไป อาจจะเน่าเสียได้ เนื่องจากมีภาชนะที่ไม่สะอาดหรือไม่แห้งนั่นเอง นอกจากนี้ภาชนะหรือเครื่องมือที่ไม่สะอาด อาจจะนำไปสู่อาการท้องเสีย หรืออาเจียนของผู้ป่วยได้ เพราะฉะนั้นเรื่องของความสะอาดของเครื่องมือและอุปกรณ์ ผู้ดูแลควรจะใส่ใจให้มาก ควรเตรียมความพร้อมเพื่อให้การให้อาหารทางสายยางแก่ผู้ป่วยไม่เกิดข้อผิดพลาด เพราะถ้าหากเกิดข้อผิดพลาดแล้ว อาจจแก้ไขได้ยากและเสี่ยงให้ผู้ป่วยได้รับอันตรายหรือเกิดภาวะแทรกซ้อน

คำเตือน !!

1.  อาหารเหลวที่บรรจุแล้วควรใช้ให้หมดภายใน 24 ชั่วโมง
2.  จัดเก็บเข้าตู้เย็นทันทีในช่องปกติ และอยู่ในตู้เย็นตลอดเวลา
3.  ไม่ควรอยู่นอกตู้เย็นนานเกิน 2 ชั่วโมง